کــیــمــیــا

 ميزان صادرات كروميت در ايران در اين دوره (1376-1380) با نرخ رشد 65/2%، از 135 تن در سال 1997 به 76 تن در سال 1999 و 54 تن در سال 2001 کاهش نشان مي دهد(جدول 72).
عمده صادرات كروميت ايران به شكل كلوخه و كنسانتره صورت گرفته و كشورهاي وارد كننده كروميت از ايران شامل چين، ژاپن، سوئد، سوئيس، بلژيك، هلند، جمهوري چك وامارات متحده عربي مي باشند. ميزان صادرات ايران طي اين دوره 5 ساله دچار كاهش شده است.




اطلاعات صادرات ايران از منبع گزارشات منتشر شده توسط اداره گمرك ايران تهيه شده است، احتمالاً رقم ثبت شده در مورد ميزان صادرات ايران در سال هاي 1377 داراي اشكال موردي مي‌باشد و در محاسبه نرخ رشد متوسط رقم اين سال لحاظ نشده است. ولي در مجموع مي‌توان گفت ميزان صادرات ايران طي اين دوره پنج ساله دچار كاهش شده است.
سنگ كروم (كروميت) و كنسانتره آن و برخي فراورده‌هاي ديگر كروم از جمله مواد معدني هستند كه رقم قابل توجهي را در صادرات مواد معدني كشور به خود اختصاص مي‌دهند، براساس گزارشات موجود از سال‌هاي اوليه اكتشاف و استخراج اين ماده معدني بخش اعظم آن به صورت خام (فراوري شده) و بدون هيچ گونه ارزش افزوده اي صادر گرديده است و لذا يكي از مهمترين اقلام صادراتي مواد معدني فلزي را تشكيل داده است، از جمله عواملي كه باعث بوجود آمدن اين شرايط شده است، مي‌توان به موارد ذيل اشاره نمود.
الف - كيفيت بسيار بالاي كروميت ايران كه مي‌تواند در صنايع مختلف مصرف كننده (متالورژي نسوزها و شيميايي ) مورد استفاده قرار گيرد.
ب - پايين بودن ميزان مصرف داخلي كروميت، اگر چه در سال‌هاي اخير با راه اندازي واحدهاي جديد مصرف كننده اين ميزان قدري افزايش يافته است.
ج - داشتن يك باور سنتي مبني بر كسب درآمد ارزي و فعال نشان دادن بخش معدن (بدون توجه به بخش صنعت و بويژه صنايع مصرف كننده)
ميزان صادرات اين ماده معدني در طي سال‌هاي (79 - 68 ) كاهش چشمگيري را نشان نمي دهد، برخلاف كروميت و كنسانتره آن، ساير فراورده‌هاي اين ماده معدني و بويژه فراورده‌هاي شيميايي آن سهم قابل توجهي در صادرات ندارند و برخي از آنها حتي صادر هم نميشوند كه در ادامه به اين مطلب خواهيم پرداخت. آخرين شرايط مربوط به واردات و صادرات كروميت و فراورده‌هاي آن به همراه شماره تعرفه آنها مطابق سيستم هماهنگ توصيف و كدگذاري كالا آورده شده است. (وزارت بازرگاني، 80)


همانند ساير مواد معدني، براي ميزان صادرات كروميت و فراورده‌هاي آن اعداد و ارقام متفاوتي در كشور ذكر شده است به عنوان مثال ميزان صادرات كروميت و كنسانتره آن از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران در سال 68، 6000تن در حالي كه در گزارش‌هاي مربوط به وزارت معادن و فلزات اسبق رقم 22500 تن ذكر شده است، در اين گزارش جزء در موارد خاص، ارقام مربوط به گمرك جمهوري اسلامي ايران به عنوان يك آمار رسمي مد نظر قرار گرفته است.
عمده صادرات كروميت ايران به شكل كلوخه و كنسانتره كروميت صورت گرفته و قابل مصرف در صنايع متالورژي و نسوزها بوده است، در طي سال‌هاي (79 - 68 ) عمده صادرات كروميت و كنسانتره‌هاي آن به كشورهاي چين، ژاپن، سوئد، سوئيس، بلژيك، هلند و جمهوري چك، هلند، امارات متحده عربي بوده است. صادرات كروميت در سال 80 كاهش قابل توجهي نسبت به 79 نشان مي‌دهد.


ميزان صادرات كروميت در ايران در اين دوره (1990-2000) از 30700 تن در سال 1990 به 244300 تن در سال 1994، 125400 تن در سال 1998 و 169800 تن در سال2000 افزايش نشان مي دهد(جدول 75).


ميزان صادرات كانسنگ و كنسانتره كروميوم در ايران در اين دوره (1995-2000) از 350 تن در سال 1995 به 125 تن در سال 1998 و 1/96 تن در سال2000 کاهش نشان مي دهد(جدول 76).


ميزان صادرات سولفات هاي کروم از ايران در سال 1381 به برخي کشورها با در نظر گرفتن وزن، ارزش ريالي و ارزش دلاري در جدول 77 ذکر شده است که بر اين اساس ميزان کل واردات 11150 کيلوگرم با ارزش ريالي 50513760 و ارزش دلاري 6378 تعيين شده است.


ميزان صادرات سنگ و کنسانتره کروم از ايران در سال 1381 به برخي کشورها با در نظر گرفتن وزن، ارزش ريالي و ارزش دلاري در جدول 78 ذکر شده است که بر اين اساس ميزان کل واردات 67296857 کيلوگرم با ارزش ريالي 30135327339 و ارزش دلاري 3804965 تعيين شده است.


ميزان صادرات آجر، بلوک چهارگوش با بيش از 50% اکسيد کروم از ايران در سال 1381 به برخي کشورها با در نظر گرفتن وزن، ارزش ريالي و ارزش دلاري در جدول 79 ذکر شده است که بر اين اساس ميزان کل واردات 592127 کيلوگرم با ارزش ريالي 2110541476 و ارزش دلاري 266799 تعيين شده است.


صادرات فروكروم ايران :
با راه اندازي واحد « پالايشگاه فروآلياژهاي آبادان» در سال 72 و توليد فروكروم در سطح كشور، به دليل بالا نبودن ميزان مصرف آن درصنايع مصرف كننده داخل كشور و همچنين واردات فروكروم با مشخصات متفاوت براي مصرف در برخي صنايع، بر طبق آمار ارائه شده از سوي گمرك، براي فروكروم در طي چند سال ميزان صادرات گزارش شده است، اگر چه ميزان آن در مقايسه با صادرات جهاني بسيار كم بوده و ايران را در رديف كشورهاي صادر كننده آن قرار نمي دهد.
اغلب صادرات آن، به شكل فروكروم كم كربن (داراي 4% وزني يا كمتر كربن) بوده و آمارهاي متفاوتي نيز از ميزان صادرات آن از سوي گمرك و وزارت صنايع و معادن گزارش شده است.
لازم به ذكر است در طي سال‌هاي (79 - 68 ) براي فروسيليكوكروم هيچگونه صادراتي در منابع موجود ذكر نشده است.


ميزان صادرات فرو كروم در ايران در اين دوره (1995-2000) از 5/0 تن در سال 1995 به 1/0 تن در سال2000 کاهش نشان مي دهد(جدول 81).


ميزان صادرات فروکروم از ايران در سال 1381 به برخي کشورها با در نظر گرفتن وزن، ارزش ريالي و ارزش دلاري در جدول 82 ذکر شده است که بر اين اساس ميزان کل واردات 592127 کيلوگرم با ارزش ريالي 2110541476 و ارزش دلاري 266799 تعيين شده است.


صادرات فرآورده‌هاي شيميايي كروم :
براي مهمترين فراورده‌هاي شيميايي كروم كه بويژه در صنايع شيميايي داخل كشور مصرف دارند و شامل :
- تري اكسيد كروم (اسيد كروميك )
- اكسيدها و هيدروكسيدهاي كروم
- سولفات‌هاي كروم
مي باشند، در طي سال‌هاي (79 - 68) هيچگونه آمار و ارقامي در مورد ميزان صادرات آنها ذكر نشده است و فقط در سال 79 بر طبق سالنامة آمار بازرگاني خارجي گمرك، سولفات كروم به ميزان Kg 1000 و با ارزش ريالي 789750 و دلاري 450 به كشور تركمنستان صادر شده است.
با وجود پتانسيل بالاي انواع كروميت (از نظر نوع مصرف) در كشور و امكان به كارگيري ان در صنايع شيميايي و دستيابي به انواع فراورده‌هاي شيميايي كروم، لازم است كه ارزيابي امكان تويد و صادرات آن، در مبحث مربوط به تحليل فني صادرات مواد معدني مورد تجزيه و تحليل واقع بينانه قرار گيرد.